2020-02-13

24 Hours of Le Mans

ავტორი: გიორგი ლაფერაშვილი
2 წუთის საკითხავი
  • AAტექსტის ზომის შეცვლა

 ყოველწლიურად დასავლეთ საფრანგეთში, ქალაქ ლე-მანთან მდებარე ავტოდრომზე „Circuit de la Sarthe“ ყველაზე პრესტიჟული რბოლა იმართება. მას დაახლოებით 250,000-ზე მეტი მაყურებელი სტუმრობს. ტრადიციულად ივნისის თვეში ტარდება, მაგალითად 2020-ის მარათონი სტარტს შაბათს, 13 ივნისს აიღებს.

 ღონისძიების ორგანიზატორი საფრანგეთის საავტომობილო კლუბია A.C.O. (The Automobile Club de l'Ouest ), პირველად ლე-მანის 24 საათიანი რბოლა 1923 წლის 26-27 მაისს ჩატარდა. თავდაპირველად ავტოდრომის მანძილი 17 კილომეტრს შეადგენდა, თუმცა მრავალი მოდიფიკაციის შემდეგ ის 13 კმ-დე შეამცირეს. 30-იან წლებში დომინირებდნენ ისეთი ბრენდები, როგორებიც არიან Bugatti Type 57, Bentley 4½ Litre და Alfa Romeo 8C 2300. რბოლა შედგება ორი ნაწილისაგან, დღის და ღამის. ლე-მანის რბოლაში გუნდმა უნდა იპოვოს ოქროს შუალედი, მანქანის სისწრაფესა და საიმედოობას შორის. ამ ყველაფერმა ბევრი ავტომწარმოებელი დააფიქრა სამომავლოდ შეექმნათ მეტად საიმედო მანქანა. 

 1936 წელს საფრანგეთი არეულობამ და საპროტესტო ტალღამ მოიცვა, შესაბამისად რბოლა გადადეს თუმცა ლე-მანის ისტორიაში პრობლემები ამით არ დასრულებულა. ევროპაში დენთის სუნი იდგა, გერმანია რევანშიზმის ტალღაზე საკუთარი სამხედო ძლიერების აღდგენას მიჰყო ხელი. 1939 წელს დაიწყო მეორე მსოფლიო ომი, შესაბამისად 1940-დან 1948 წლის ჩათვლით რბოლისთვის აღარავის ეცალა. მეორე მსოფლიო ომის ნანგრევებზე ახლებური იმედი აღმოცენდა, 1949 წელს ორგანიზატორებმა (The Automobile Club de l'Ouest) შეძლეს ავტოდრომის რეკონსტრუქცია. დღითიდღე უფრო და უფრო მეტი ადამიანი ინტერესდებოდა ავტოსპორტით. 1949 წლის 25-26 ივნისს სტარტი აიღო რიგით მე-17 გრან-პრიმ, რბოლა Ferrari 166 MM-ის დიდი წარმატებით დასრულდა. ბოლიდს მართავდა ენცო ფერარის მეგობარი Luigi Chinetti. 


 1955 წლის 11-12 ივნისის, რიგით 23-ე გრან-პრი ავტოსპორტისთვის ტრაგიკული გამოდგა. 35-ე წრეზე ფრანგი Pierre Levegh-სი, რომელიც მართავდა Mercedes-Benz 300 SLR-ს დაეჯახა 26 ნომრით მოასპარეზე Lance Macklin-ის Austin Healey 100S-ს. ავარიამ არა მხოლოდ პილოტის, არამედ 83 მაყურებლის სიცოცხლე იმსხვერპლა. ისინი აფეთქებული მანქანიდან გატყორცნილი ნამსხვრევებისგან დაიღუპნენ. რბოლა ორგანიზატორებს არ გადაუდიათ, პოდიუმზე პირველი ადგილი ბრიტანელებმა Jaguar D-Type-ის მეშვეობით დაიკავეს. ამ ტრაგედიის შემდეგ უსაფრთხოება პრიორიტეტი გახდა, ორგანიზატორებმა (A.C.O.) მთლიანი ავტოდრომი განაახლეს, რეკონსტრუქციაზე 300 მილიონი ფრანკი დაიხარჯა.  


 ლე-მანის ყველაზე ცნობილი მონაკვეთია „Mulsanne Straight" თავდაპირველად მისი სიგრძე 5500 მ. შეადგენდა, ხოლო 1990 წელს სიჩქარის შესამცირებლად ორ ნაწილად დაყვეს, რადგანაც ტრასის ამ მონაკვეთზე ბოლიდები გიჟურ სიჩქარეს ავითარებდნენ, ასეთი იყო Roger Dorchy, რომელმაც 1988 წელს Peugeot WM P88-ით 405 კმ/სთ განავითარა. Mulsanne Straight-ზე როცა ვსაუბრობთ უნდა გავიხსენოთ Mark Webber-ის ავარია. 1999 წელს ლემანის საკვალიფიკაციო რბოლის დროს Webber-ის ბოლიდი Mercedes-Benz CLR No. 4 ამოტრიალდა. 
 

 ლე მანის 24 საათიან რბოლას არაერთი ფილმი მიუძღვნეს, ასეთია: რეჟისორ კლოდ ლელუშის მელოდრამატული ჟანრის ფილმი „A Man and a Woman“. ის ეკრანზე 1966 წელს გამოვიდა, ხოლო 1971 წელს John Sturges-მა გადაიღო ფილმი„Le Mans", მთავარ როლში Steve McQueen.  2019 წლის 15 ნოემბერს ვიხილეთ James Mangold-ის ბიოგრაფიული დრამა Ford v Ferrari, რომელიც ორი ავტოგიგანტის, დაპირისპირების ნამდვილ ისტორიას მოგვითხრობს. ლე მანის 24-საათიანი რბოლების ისტორიაში ყველაზე წარმატებული ავტომწარმოებელი Porsche გახლავთ, მას ეს რბოლა 19-ჯერ აქვს მოგებული.